A-geometria. Hans Arp i Polska

23 kwietnia - 09 lipca 2017


W ramach wystawy pokazane zostaną dzieła Hansa Arpa ze wszystkich okresów jego twórczości (rzeźby, reliefy, rysunki, kolaże, grafiki, obrazy) w dialogu z dziełami wybranych artystów polskich, inspirujących się formą organiczną. Wśród artystów polskich znajdą się prace zarówno współczesnych Arpowi jak i twórców późniejszych, których realizacje wykazują pokrewieństwo zarówno z językiem formalnym Arpa, jak i z jego teorią sztuki. Kontekst  z dziełami Arpa odszukać będzie można w pracach Władysława Strzemińskiego, Henryka Stażewskiego, Katarzyny Kobro, Aliny Szapocznikow, Andrzeja Pawłowskiego, Marii Jaremy, Marii Nicz-Borowiakowej i innych.
W latach 30. XX wieku Arp miał liczne kontakty z polskimi artystami. Wielu z nich przebywało wówczas w Paryżu, gdzie poruszali się w tych samych kręgach jak Arp (np. Abstraction Création). Na bazie tych relacji za pośrednictwem grupy Abstraction Création jej aktywni członkowie, cyrkulujący pomiędzy Francją a Polską, przybliżyli polskim odbiorcom twórczość Arpa. W 1930 roku Arp i jego żona Sophie Tauber-Arp wraz z innymi członkami Abstraction Création oraz grupą a.r. wystawiali swoje dzieła w Muzeum w Łodzi. Łódzkie muzeum było jedną z pierwszych publicznych kolekcji sztuki, które pozyskały realizacje Arpa i S. Tauber-Arp. Ożywiony kontakt z Arpem utrzymywali głównie Strzemiński i Kobro oraz Jan Brzękowski, którego niemiecki twórca poznał w Paryżu. Do tomiku poezji Brzękowskiego Arp przygotował trzy szkice, ukazujące organiczne formy. Ponadto Brzękowski pisał liczne teksty o twórczości Arpa, przyczyniając się w dużym stopniu do recepcji jego dorobku na polskiej scenie artystycznej. Strzemiński i Stażewski w latach 30. pozostawali pod wpływem Arpowskiej formy organicznej. Nawet Kobro stworzyła wówczas jedną organiczną rzeźbę - tak nietypową dla jej dotychczasowej twórczości.

Z kolei w latach 60. XX wieku Andrzej Pawłowski rozwinął teorię formy naturalnie kształtowanej, na bazie której stworzył wiele organicznych i biomorficznych dzieł. Z 1967 roku pochodzi natomiast Gra z otoczakami Aliny Szapocznikow, w której artystka zastosowała otoczaki - ulubione formy i materiał Arpa. Także Adam Procki tworzył rzeźby bliskie obłym bryłom typowym dla Arpa. Definicja przestrzeni, która w 1964 roku pojawiła się w szkicowniku 16 Jana Berdyszaka, jest niezwykle podobna do Arpowskiej koncepcji przestrzeni - obaj artyści dziurawili płaszczyzny obrazów lub reliefów, by uzyskać wrażenie obecności przestrzeni, która znajduje się w stanie permanentnej przemiany. Arp i Berdyszak postrzegali bowiem przestrzeń jako rodzaj bytu.

Aspekt organiczności i haptyczności, tak charakterystyczny dla twórczości Arpa, rozwijają w swoich pracach Iwona Demko i Aleksandra Ska. Przytulanki oraz małe obiekty z serii Zawróć jeśli to możliwe Demko przypominają przeskalowane rzeźby Arpa - można je dotykać, co realizuje postulat taktylnego kontaktu z rzeźbą, jaki w teorii i praktyce artystycznej Arpa był bardzo znaczący.

Dzieła najmłodszej generacji artystów (Urszula Kluz-Knopek, Beata Szczepaniak, Tomasz Marek) mają na celu zasygnalizowanie, że inspiracja Arpowską formą biomorficzno-organiczną wciąż w polskiej sztuce współczesnej pozostaje żywa.

 

Kuratorzy - Maike Steinkamp (Fundacja Hansa Arpa w Berlinie), Marta Smolińska (prof. UAP)




Powrót