Ewa Axelrad - Sztama

17 czerwca - 21 sierpnia 2017


Sztama” to ciekawe słowo. Pachnie podwórkową solidarnością. Słownik języka polskiego objaśnia je dość niewinnie jako „koleżeński lub przyjacielski układ z kimś, zobowiązujący do wzajemnej pomocy”. Jego niemiecki źródłosłów - der Stamm - oznacza plemię. Niemniej istnieje wiele przykładów, na które moglibyśmy się powołać, chociażby z dziedziny literatury, które analizują, jak to na pierwszy rzut oka pozytywne zjawisko solidarności przeradza się w zbiorową agresję.
Prace przygotowane specjalnie na tę wystawę analizują mechanizmy mobilizujące mężczyzn do zrzeszania się w organizacjach oraz zatracania indywidualności na rzecz grupy, między innymi przez malowanie ciała, przywdziewanie masek, zbroi czy mundurów. Temat solidarności, wyrzeczenia się podmiotowości na rzecz wspólnej sprawy i wynikającego z niej ducha walki był w militarnych swych aspektach przedmiotem refleksji chociażby strategów Napoleona, którzy nazwali to trudne do uchwycenia zjawisko - esprit de corps. Ludwik Stomma tłumaczy ten termin jako „braterstwo broni”, „atletyczną miłość”, która pozwala na „zastąpienie mundurem ckliwego sumienia”.
Axelrad w swoim krytycznym ujęciu sięga do głęboko zakorzenionej mieszanki fascynacji, strachu i uprzedzenia, na których wyrosła zachodnioeuropejska fantazja na temat plemienności, sztamy. Kluczowym wątkiem wystawy jest także kwestia sakralizacji i uwodzicielskiej mocy munduru, będącego symbolem przynależności do wojska, policji lub bojówek.

 

Kurator - Sylwia Serafinowicz




Powrót