Dziekanka artystyczna - Fenomen kultury niezależnej 1972–1998

16 października - 24 listopada 2017


Co łączy performance Generał Center Janusza Bałdygi, Duet Polski KwieKulik, Stupid Woman Ewy Partum, spektakle uliczne SAB oraz Akademii Ruchu, koncerty Zygmunta Krauze, Krzysztofa Knittla i Familja Radio Varšawa z obrazami i akcjami Gruppy, malarstwem Tomasza Ciecierskiego, rzeźbami i działaniami Neue Bieriemiennost oraz wykładami Allana Kaprowa, Dicka Higginsa, Carstena Höllera, Józefa Robakowskiego, pokazami Juliao Saramento i Piotra Nathana? Miejsce ich powstania i prezentacji - Dziekanka na Krakowskim Przedmieściu w Warszawie.

Wystawa, która obejmuje zarówno aktualne prace artystów wywodzących się z tego miejsca, bogatą dokumentację i działania, jak i prace z epoki ich powstania, prezentuje po raz pierwszy wyjątkowe zjawisko niezależnego i interdyscyplinarnego funkcjonowania artystów i teoretyków sztuki zebranych przez ponad 30 lat (1972-1998) wokół Dziekanki - klubu, centrum studenckiego, Pracowni, a następnie Galerii w Warszawie. Wystawie towarzyszy wydawnictwo dokumentające jej historię.

Wystawa jest rodzajem artystycznej podróży w nieodległą jeszcze, ale już kruchą przeszłość pamięci artystycznej lat 70. 80. i 90. XX wieku, dzięki której zadano pytania o aktualną kondycję sztuki i artysty oraz możliwości otwartego tworzenia sztuki w społeczeństwie. Dzisiaj, w czasach populistycznych podziałów i niepewności, braku szacunku do dyskusji i urynkowienia sztuki, problematyka ta jest jak najbardziej paląca. Odpowiedzią na podziały, egoizm, obojętność i strach, widoczne także w świecie artystycznym, jest przekonanie o wyjątkowym statusie sztuki umożliwiającym dialog, konieczności stałego eksperymentu i dyskusji, wolności i odpowiedzialności ludzkiej i artystycznej tworzenia, niedzieleniu sztuki na dziedziny oraz o talencie artysty, który pozwala mu obserwować i proponować innym refleksję nad tym, co jest i co się wydarzy.

Tym, co w ciągu kilkudziesięciu lat istnienia, w latach 1972 do ostatecznego zamknięcia w 1998 roku, decydowało o znaczeniu i randze Pracowni, a potem Galerii Dziekanka, była jej tradycja oparta o niezależność, niekomercyjność, moralną czystość prezentowanych tu zdarzeń oraz wyjątkowe, pełne szacunku i uwagi traktowanie artystów i interdyscyplinarne rozumienie sztuki.

Położona na Krakowskim Przedmieściu w Warszawie, za pomnikiem Adama Mickiewicza, Dziekanka była alternatywnym miejscem wobec oficjalnej nudy i sztampy. Wyjątkiem i największą wartością, która decydowała o sile fenomenu Dziekanki i jednoczesnego wpływu na polską sztukę, był fakt, że od początku istnienia tworzyli i prowadzili ją sami artyści. Dziekanka umożliwiała zaistnienie w jej przestrzeni nierozpoznanych jeszcze obszarów nowej sztuki. Była skłonna do podjęcia - pod warunkiem autentyczności propozycji - ryzyka pokazania zjawisk nie w pełni dojrzałych artystycznie. Dziekanka nie preferowała jednego, określonego kierunku czy tendencji w sztuce współczesnej. Sztuki wizualne współistniały z działaniami muzycznymi i teatralnymi: malarstwo, rzeźba, rysunek, instalacje były prezentowane na równi z fotografią, wideo, performance`em. Różnorodne propozycje Dziekanki były skierowane przede wszystkim do środowiska artystycznego, a program wynikał z potrzeb samych artystów. W ciągu prawie trzech dekad istnienia Dziekanki, pomimo zmian nazw, osób prowadzących i artystów współpracujących z tym miejscem, można mówić o jego jednolitości. Jej podstawą była umiejętność stworzenia - bez względu na sytuacje społeczne i polityczne - warunków dla rozwoju osobowości artystycznych.
Jej miarą mogą być osoby związane z Dziekanką i indywidualności, które w niej zaistniały: Akademia Ruchu, Janusz Bałdyga, Mirosław Bałka, Jerzy Caryk, Anna Ciba, Ryszard Grzyb, Marek Kijewski, Krzysztof Knittel, Tomasz Konart, Paweł Kowalewski, Ryszard Kryska, Paweł Kwaśniewski, Marcin Krzyżanowski, Jacek Kryszkowski, Paweł Kwiek, Przemysław Kwiek, Zofia Kulik, Mieczysław Litwiński, Sławomir Marzec, Robert Maciejuk, Jarosław Modzelewski, Małgorzata Niedzielko, Zbigniew Olkiewicz, Jerzy Onuch, Włodzimierz Pawlak, Libero Petric, Zygmunt Piotrowski, Radjo Warsava, Joanna Stańko, Tomasz Sikorski, Marek Sobczyk, Leon Tarasewicz, Małgorzata Turewicz, Ryszard Woźniak, Zbigniew Warpechowski i wielu innych.
Takiej formy istnienia miejsca bezpośredniej dyskusji artystów nie ma już w polskiej rzeczywistości od ponad 20 lat. Ale właśnie, czy wobec obecnym dyskursie o roli artysty w społeczeństwie i jej deprecjacji, o brutalności i pustce współczesnego artworldu, o innych alternatywnych formach finansowania kultury, nie warto byłoby przemyśleć takiej formuły na nowo?

Komisarz wystawy - Paweł Nowak we współpracy z Joanną Kiliszek


Galeria prac


Powrót